معماری ایران پیش از اسلام

معماری در کشور ایران دسته بندی های مختلفی دارد و به طور کلی می توان با توجه به تاثیر ورود اسلام به ایران، معماری را به بخش های پیش از اسلام، معماری اسلامی و معماری مدرن تقسیم کرد

معماری پیش از اسلام

دوران تاریخی پیش از ورود اسلام به ایران را که تاثیرات بسزایی در سبک و سیاق معماری داشته است، می توان به بخش های مختلف تقسیم بندی کرد

دوران پارینه سنگی

از سه میلیون و دویست هزار سال پیش که اولین نشانه های انسانی کشف شده تا حدود دویست هزار سال پیش را می توان دوره پارینه سنگی آغازین دانست. این دوره خود به بخش های مختلفی مانند پارینه سنگی کهن، فراپارینه سنگی و نوسنگی تقسیم بندی می شود. بهترین نمونه های این دوره ی فرهنگی، از نقاط مختلف باستانی نزدیک خرم آباد در لرستان شناسایی شده اند

Iran's pre-Islamic architecture

معماری ماد

معماری ماد شامل دو بخش صخره ای (با ايجاد حفره و وسعت دادن آن درون صخره در نواحی کردستان، کرمانشاه، آذربایجان و …) و معمولی (در محلهايی به نام تپه نوشيجان ملاير و گودين تپه و باباخان، تپه هگمتانه و زیبویه و …) می شود

Iran's pre-Islamic architecture

معماری هخامنشیان

مهمترين بناهای به جای مانده اين دوران کاخ های شاهی است. تاريخ ساختمان اين کاخ ها به اواسط قرن شش قبل از ميلاد باز می گردد که از نمونه این آثار می توان به مجموعه تخت جمشید اشاره کرد

Iran's pre-Islamic architecture

معماری پارتیان (اشکانیان)

پارت ها در زمينه هنرها به ويژه در معماری ابتکارات بديعی داشتند مانند استفاده از گنبد و پوشش های طاقی و قوسی. آثار این دوره از مصالح بوم آورد بنا شده بودند که به دلایل مختلف تخریب شده اند

Iran's pre-Islamic architecture

معماری ساسانیان

از ویژگى‌هاى معمارى ساسانی، تأکید بر مفهوم فضا و گنبدهاى تونلی بود. ایوان در معمارى ساسانى در حکم یک سرسراى ورودى بزرگ به اتاق مربعى گنبددار بود

Iran's pre-Islamic architecture

معماری معاصر ایران

معماری معاصر و مدرن ایرانی کمتر در جهان شناخته شده است و بیشتر زیر سایه معماری سنتی، باستانی و اسلامی قرار گرفته است. برای معماری مدرن ایران نمیتوان شروعی دقیق در نظر گرفت اما به طور کلی می توان گفت که با پیدایش مشروطه و ورود تفکر غربی به ایران به تدریج مدرنیته وارد هنر و معماری ایران شد. می توان چهار مقطع برای معماری معاصر ایران به شرح زیر پیشنهاد کرد

مقطع اول : عهد ناصری 1254 ه.ش. تا پهلوی اول 1313 ه.ش. (1875 میلادی) تا (1934 میلادی)

مقطع دوم: دوره پهلوی اول 1314 ه.ش. تا پهلوی دوم 1332 ه.ش. (1935 میلادی) تا ( 1953 میلادی)

مقطع سوم:پهلوی دوم 1333 ه.ش. (پهلوی دوم) تا 1349 ه.ش. (1954 میلادی) ( 1970 میلادی)

مقطع چهارم : پهلوی دوم و جمهوری اسلامی 1350 ه.ش. تا به امروز

در دوران قاجار از طریق مسافرت های شاهان و شاهزادگان و کارت پستال هایی که با خود به ایران می آوردند، تغییراتی در جهت مدرنیزاسیون در معماری ایران شکل گرفت و این روند در دوران پهلوی به اوج خود رسید

Iran Contemporary Architecture

یکی از مشخصه های معماری در سالهای پایانی قاجار و اوایل دوران پهلوی، ” شیوه­ی احیایی” بود . از نمونه بناهایی که به این سبک ساخته شده اند را می توان ساختمان مجلس شورای اسلامی نام برد

Iran Contemporary Architecture

از مشخصه های معماری مدرن در ایران ، تطبیق « شیوه معماری احیایی» و « شیوه معماری مدرن» و تطابق موضوعی آنهاست. گرایش اصلی معماران ایرانی در دو دهه بعد از انقلاب، معماری در راستای میراث فرهنگی و معماری سنتی ایرانی بوده است

Iran Contemporary Architecture

معماری ایران بعد از انقلاب اسلامی، از گذشته­ی خود وام می گرفت و وامدار گذشته­ بود . اما اکنون ویژگی بارز معماری معاصر ایران ، تکثرگرایی، تنوع گرایی و التقاط است .فعالیت های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی خارج از فضا، مکان و معماری انجام نمی شود و با تغییرات این فعالیت ها، معماری نیز تغییر می یابد و در واقع معماری مؤثر از آنها می باشد

Iran Contemporary Architecture

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت سوم

در قسمت های اول و دوم به 16 مورد از میراث جهانی یونکسو در ایران اشاره گردید. در این قسمت 8 مورد باقیمانده از این میراث آورده شده است

17- شهر سوخته (سیستان و بلوچستان)

۳۲۰۰ سال قبل از میلاد، شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان، در حاشیه جاده زابل- زاهدان پایه گذاری شده است و به لحاظ برنامه ریزی شهری، جمعیت و بافت شهری، اولین شهر جهان محسوب می شود

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

18- روستای میمند (کرمان)

میمند یکی از روستاهای باستانی ایران به شمار می‌آید که هنوز زندگی به شکل سنتی در آن جریان دارد. روستای میمند یک روستای صخره ای است که خانه های آن با دست تراشیده شده اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

19- محوطه باستانی شوش (خوزستان)

شهرشوش واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین سکونت گاه ‌های شناخته‌ شده جهان است و احتمالاً در سال 4000 پیش از میلاد پایه‌گذاری شده است. این محوطه تاریخی شامل کاخ شاپور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، کاخ هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌ها است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

20- مجموعه قنات های ایرانی

تکنولوژی کهن قنات ایرانی زندگی مردمان فلات ایران را هزاران سال رونق بخشیده و بهشت‌هایی دنیوی در حاشیه‌ی کویرهای خشک مرکزی به‌وجود آورده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

21- کویر لوت

این دشت با حدود ۱۷۵ هزار کیلومتر مربع یعنی یک دهم مساحت ایران، بیست و پنجمین بیابان بزرگ جهان است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

22- شهر تاریخی یزد

یزد از جمله استانهای تاریخی و منحصر به فرد و یکی از زیباترین شهرهای خشتی دنیا و دومین شهر تاریخی جهان است که برترین جاذبه های گردشگری، تاریخی و میراث فرهنگی بسیاری دارد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

23- چشم انداز باستان شناسی ساسانی

آثار به جای مانده از دوران ساسانی در شهرستان‌های فیروزآباد، کازرون و سروستان شامل شهر باستانی بیشاپور، غار شاپور، کاخ ساسانی سروستان، شهر باستانی اردشیر خوره، کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، نقش برجسته دیهیم گذاری و نقش برجسته پیروزی اردشیر بر اردوان می‌ باشد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

24- جنگل های هیرکانی

مساحت این جنگل‌ها 55 هزار کیلومتر مربع است که دو میلیون هکتار آن در ایران و 20 هزار هکتار آن در آذربایجان قرار گرفته است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت دوم

در قسمت اول 8 مورد از میراث جهانی یونسکو در ایران ارائه گردید. در این قسمت به توضیح 8 مورد دیگر از این میراث پرداخته خواهد شد

9- مجموعه کلیساهای آذربایجان (آذربایجان شرقی و غربی)

سه کلیسای مهم ایران به نام های “قره کلیسا”، “سنت استپانوس” و “مریم مقدس” در استان های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی نمونه های برجسته ای از معماری و تزئینات سنتی ارمنی می باشند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

10- سازه های آبی شوشتر (خوزستان)

سازه‌ های آبی شوشتر مجموعه‌ای به هم پیوسته از پلها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب هستند که در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

11-  بازار تبریز (آذربایجان شرقی)

بازار تبریز با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، بزرگترین بازار سرپوشیده جهان است که از تیمچه ها، کاروانسراها و بازارچه های متعددی تشکیل شده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

12- بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی (اردبیل)

 این بقعه با استفاده از معماری سنتی ایرانی و به کارگیری حداکثر فضای در دسترس ساخته شده و قسمت های مختلفی در آن جای داده شده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

13- مجموعه باغ های ایرانی

باغ‌های ایرانی ثبت شده در میان میراث جهانی یونسکو عبارت است از باغ‌های پاسارگاد، ارم، چهل‌ستون، فین، عباس‌آباد، باغ شازده، دولت‌آباد، پهلوان‌پور، اکبریه و باغ پاسارگاد را ریشه معماری باغ های ایرانی می دانند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

14- مسجد جامع اصفهان (اصفهان)

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است که شامل قسمت‌های مختلفی است که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری در دوران مختلف پس از اسلام در ایران هستند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

15- برج گنبد قابوس (گلستان)

این برج تماما از آجر ساخته شده و با ارتفاعی چشمگیر، به عنوان بلندترین برج تمام آجری جهان شناخته می شود و لقب برج آزادی را به آن داده اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

16- کاخ گلستان (تهران)

این مجموعه بنای سلطنتی، قدمتی ۴۵۰ ساله دارد که امروزه بسیاری از بناهای این مجموعه مانند تکیه دولت- عمارت خروجی و اندرون و خوابگاه ناصری از میان رفته اند اما همچنان بخش های بسیاری زیادی از مجموعه پا بر جا می باشند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت اول

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران شامل ۲۲ مورد از میراث فرهنگی و ۲ اثر میراث طبیعی است

در این بخش 8 مورد از این میراث ارائه شده است

1- نیایشگاه چغازنبیل (خوزستان)

چغازنبیل یکی از برجسته ترین نیایشگاههای مذهبی ایران است که ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد مسیح در دوران عیلامی ها، در نزدیکی شهر باستانی شوش و منطقه باستانی هفت تپه ساخته شد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

2- تخت جمشید (فارس)

تخت جمشید که با نام پارسه و پرسپولیس هم شناخته می‌شود، به دستور داریوش بزرگ با حدود ۱۲۵۰۰۰ مترمربع وسعت ساخته شد و به‌عنوان یکی از شاهکارهای معماری زمان خود در سطح جهان به شمار می رود

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

3- میدان نقش جهان (اصفهان)

میدان نقش جهان اصفهان، از میادین زیبا و تاریخی ایران به شکل مستطیلی به درازای ۵۰۷ متر و پهنای ۱۵۸ متر می باشد که در زمان حکومت شاه عباس اول و به فرمان وی در محل باغی به نام نقش جهان بنا گشت

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

4- تخت سلیمان (آذربایجان غربی)

تخت سلیمان زادگاه سحر آمیز زرتشت، به عنوان یک مجموعه تاریخی بسیار منحصر به فرد و خارق العاده است. این بنای باستانی در شهر تکاب آذربایجان غربی قرار دارد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

5- مجموعه ارگ بم (کرمان)

ارگ بم بزرگترین سازه خشتی در جهان بود که در نزدیکی شهر بم در استان کرمان قرار دارد. این ارگ عظیم که در مسیر جاده ابریشم قرار دارد سده ۵ پیش از میلاد ساخته شده‌ است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

6- مجموعه پاسارگاد (فارس)

مجموعه تاریخی- فرهنگی پاسارگاد شامل آرامگاه کوروش بزرگ، کاخ های دروازه، بارعام، اختصاصی و بنای برج سنگی(آتشکده)، دژ تل تخت، باغ شاهی، پل و محوطه مقدس است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

7- گنبد سلطانیه (زنجان)

گنبد سلطانیه به دستور سلطان محمد خدابنده یا اولجایتو ساخته شد و بزرگترین گنبد آجری جهان می باشد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

8- محوطه تاریخی بیستون (کرمانشاه)

بیستون یکی از مهم ترین و ارزشمند ترین محوطه های باستانی در ایران است که با طول ۵ و عرض ۳ کیلومتر در مناطق شرقی استان کرمانشاه قرار گرفته است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

موسیقی ایرانی

موسیقی سنتی یا کلاسیک ایرانی شامل دستگاه ها، نغمه ها و آوازها از سال ها پیش نسل به نسل در میان مردم ایران جریان داشته و بخش بزرگی از آسیای میانه، افغانستان، آذربایجان، پاکستان، ترکیه، یونان و ارمنستان نیز متاثر از این موسیقی است

Persian Music

موسیقی سنتی ایران به عنوان یکی از مولفه های فرهنگ و هنر ایرانی به شمار می رود و تمامی اقوام ایرانی دارای موسیقی محلی خود می باشند

Persian Music

از نوازندگان موسیقی در ایران باستان می توان به “باربد”، :نکیسا” و “رامتین” اشاره کرد که در کتیبه ها و نگاره ها از آنان بعنوان نوازندگان حاذق چنگ، بربط و موسیقیدان یاد شده است

Persian Music

از مهم ترین نگاره های موسیقی جهان می توان به نگاره تپه چغامیش دزفول اشاره کرد که سیمایی از بزم رامشگران را نشان می دهد و در آن چگونگی نشستن و نواختن سازهایی چون چنگ، شیپور و تنبک مشهود است

Persian Music

سازهای ایرانی از نظر نوع و شکل تولید صوت به سه گروه تقسیم می شوند

 سازهای زهی مانند –

 زخمه ای: تار، دو تار، سه تار، عود، تنبور، چگور، رباب، قانون، چنگ

  کششی: کمانچه، قیچک، سرود

 زهی- کوبشی: سنتور

 سازهای بادی: فلوت، نی، قره نی، نی انبان، سرنا، شمشال، با لابان، دوزله، نفیر، دونیه –

 سازهای ضربی: دایره، دهل، تنبک، نقاره، سنج، طاس، دف –

Persian Music

موسیقی سنتی ایران شامل هفت دستگاه و شش آواز است. هفت دستگاه ردیف موسیقی سنتی ایرانی عبارت اند از

دستگاه شور

دستگاه سه‌گاه

دستگاه چهارگاه

دستگاه همایون

دستگاه ماهور

دستگاه نوا

دستگاه راست‌پنج‌گاه

ردیف

ردیفِ موسیقی امروز ایران از دورۀ «آقا علی‌اکبر فراهانی» نوازندۀ تار در دورۀ ناصرالدین شاه باقی‌ مانده ‌است. ردیف، در واقع مجموعه‌ای از مثال‌های آهنگین در موسیقی ایرانی است که تقریباً با واژۀ «رپرتوار» در موسیقی غربی هم‌معنی است. یک مجموعۀ ردیف، مثال‌های موسیقایی از هر کدام از گوشه‌های یک دستگاه ‌است که بیانگر حال و هوای احساسی آن است

Persian Music

گلیم بافی

نخستین کف پوش اولیه بشر، پوست حیوانات بود و به تدریج به سمت حصیر و بوریا رفته تا اینکه انسان بافتن را آموخت. به طور کلی به علت آسیب پذیری بالای گلیم نمونه های زیادی از گذشته های دور آن به جای نمانده است. در ایران، قدیمی ترین نمونه بدست آمده متعلق به دوره اشکانی می باشد

Carpet weaving

گلیم نوعی بافت بدون پرز است که از تار و پود تشکیل شده است و برخلاف قالی گره و پرز بلند ندارد. جنس اصلی آن پشم بز یا گوسفند است اما هرچه نخ نازک تر و لطیف تر باشد محصول بافته شده مرغوبیت بیشتری دارد از این رو در گلیم هایی که از کرک و یا از پشم مرینوس استفاده شده باشد از کیفیت بسیار بالاتری برخوردار است

Carpet weaving

هنر گلیم بافی همیشه در مکان هایی رونق داشته است که مردمان آن منطقه به دامپروری مشغول بوده اند مانند کشور هایی نظیر ترکیه، تبت، نپال و ترکمنستان. به علت پایین بودن قیمت تمام شده گلیم نسبت به فرش و همچنین زیبایی و درخشندگی آن در زندگی روستاییان و اقشار کم درآمد نقش بسزایی دارد؛ تا جاییکه، عشایر بخاطر سبک بودن وزن گلیم از آن بعنوان کیسه، خورجین و رخت خواب نیز استفاده می کنند

Carpet weaving

در پیدایش نقوش مختلف گلیم همواره عوامل جغرافیایی نقش بسزایی داشته اند. می توان گفت تمام نقش ها، ذهنی بافی می شوند که بدون هیچ نقشه از قبل طراحی شده ای آن هنر خلق می شده است و بر اساس الهام از طبیعت شکل گرفته است. به عنوان مثال نقش هایی شبیه به خورشید که اصطلاحا گل خورشید نامیده می شود نشان از برکت خورشید و باروری خاک دارد. یا مثلا بته جقه های پشت به هم نشان گر قهر و بته جقه های رو به هم نشانگر آشتی و صلح است

Carpet weaving

میناکاری

میناکاری هنر تزیین و زیبایی بخشیدن به زیورآلات و ظروف با نقاشی است که قدمتی پنج هزار ساله دارد. در میناکاری رنگ زمینه اغلب آبی، سبز و شاید گاهی قرمز باشد و از آن جا که در لغت، مینا به معنای آسمان آبی است؛ وجه تسمیه و نام گذاری این هنر نیز به همین علت می باشد

minakari

میناکاری هنر ترکیب خاک و آتش و نقاشی برای خلق آثار بدیع و زیباست و شایان ذکر است که این هنر در ابتدا در ایران شکل گرفته و پس از آن به دیگر کشور ها راه یافته است

minakari

میناکاری عمدتا روی مس و دیگر فلزات از جمله فلزات گران بهایی چون طلا و نقره انجام می شود و به همین منظور لازم است که استاد مسگر ابتدا شیء را بسازد و پس از آن میناکار سطح آن را لعاب سفید داده و برای نقاشی آماده کند

minakari

برای انجام میناکاری روی ظروف، اشیا در دو مرحله وارد کوره ای با درجه حرارت بالا می شوند؛ یکی پس از چند بار لعاب دادن اولیه و بار دوم پس از نقاشی روی شیء مورد نظر

minakari

انواع مختلفی از میناکاری که امروزه نیز استفاده از آن ها مرسوم است عبارتند از

 مینای خانه بندی

قدمت مینای خانه بندی  بیشتر از روش دوم است و در این شیوه که به “مینای سیمی” نیز معروف است، از مفتول های بسیار نازک استفاده می شود که برای محکم نمودن مفتول ها روی سطح شیء مورد نظر از حرارت کوره استفاده می کنند

minakari

مینای نقاشی

روش مینای نقاشی امروزه در اصفهان مرسوم است. در این روش ابتدا چندین مرتبه لعاب دهی روی شیء انجام می دهند و سپس کار نقاشی روی آن آغاز می شود

minakari

رواج صنعت میناکاری در اصفهان از دوران پهلوی است و توسط استاد شکرالله صنیع زاده بسط و توسعه داده شده است

minakari