منطقه آزاد اروند

منطقه آزاد اروند در قسمت شمال غربی خلیج فارس و جنوب غرب استان خوزستان در شهرستان های آبادان و خرمشهر، در تلاقی اروند رود و کارون و همجوار با کشورهای کویت و عراق واقع شده است. منطقه اروند بر اساس طرح جامع آن دارای سه بخش اصلی شهرک های صنعتی خرمشهر و آبادان، شلمچه و جزیره مینو است. از کل مساحت اراضی این منطقه، 8600 هکتار آن به فعالیت های صنعتی، 4800 هکتار به بخش های متفرقه در زمینه بازرگانی، گردشگری و اداری و 3800 هکتار به بخش های بندری، انبارداری و ترانزیت اختصاص یافته است. وجود آب شیرین فراوان و رودهای بهمنشیر، کارون و اروندرود و امکانات دیگر مانند حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی به داخل و خارج کشور و فرودگاه آبادان و فاصله کم با کشورهای همجوار از مزیت‌های منطقه آزاد اروند است. منطقه آزاد اروند در نیمه دوم سال ۱۳۸۲ به تصویب رسیده‌است و با وسعتی بالغ بر ۱۷۲۰۰ هکتار بزرگترین منطقه آزاد تجاری وصنعتی کشور است. در منطقه آزاد اروند که در استان خوزستان بااستعدادهای ویژه از جمله عبور حدود۳۰ درصد از آب‌های کشور از این جلگه، وجود دشت‌های مستعد کشاورزی و فعالیت‌های منظم کشت و صنعت، قرارگرفتن بخش عمده ذخایر نفت کشور، مرز زمینی و وجود مرز شلمچه با کشور همسایه، مرز هوایی و وجود فرودگاه‌های بین‌المللی و … واقع شده‌ است. امکان ترانزیت کالا از کشورهای مختلف از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس و شرق آسیا به عراق و کشورهای حوزه قفقاز در این منطقه وجود دارد. از آنجایی که بازار کشور عراق در حال حاضر نیازمند واردات کلان از منطقه می‌باشد و با توجه به همجواری با منطقه آزاد اروند و امکانات ترانزیتی، این منطقه می‌تواند به عنوان یکی از بهترین گزینه‌ها در ترانزیت کالا به کشورهای حوزه خلیج فارس و حوزه قفقاز باشد.

منطقه آزاد اروند - Arvand

یکی از اهداف اصلی مسافران برای سفر به مناطق آزاد گشت و گذار در بازارهای آن است. بازارهای اروند به ‌واسطه حضور در منطقه آزاد رونق بسیاری داشته و می‌توانند گزینه خوبی برای خریدهای متنوع و گوناگون مسافران باشند. از آنجا که خرمشهر و آبادان جزء منطقه آزاد اروند هستند، درنتیجه تمام بازارهای این دو شهر جزء مراکز خرید منطقه آزاد محسوب می‌شوند. اماکن گردشگری اروند نیز به چند دسته تاریخی، مذهبی و تفریحی تقسیم می‌شوند.

منطقه آزاد اروند - Arvand

جزیره مینو

جزیره مینو از نخلستان و نیزارهای انبوه پوشیده شده‌ است که طبیعتی بسیار زیبا را به وجود می‌آورد و از سوی دیگر حیات وحش غنی همانند پرندگان مهاجر در این جزیره اقامت می‌کنند. مینو شهر از شمال به شهرهای آبادان و خرمشهر محدود می شود که رود اروند کوچک آن را از پیکر اصلی کشور جدا کرده است، و از شرق و جنوب نیز به کشور عراق محدود و در واقع مینو شهر جزیره ای محصور بین دو رودخانه اروندرود و اروند صغیر است. این شهر به دلیل قرارگرفتن در وسط  رودخانه اروند رود حالت جزیره ای پیدا کرده است وبه دلیل خاک حاصل خیری که دارد سبب شده که مردم به کشاورزی و دامداری مشغول شوند . جزیره مینو به وسیله‌ رودخانه‌ اروند و اروند کوچک از خشکی جدا می‌شود و تنها راه دسترسی به آن پلی در ضلع جنوبی جزیره روی رودخانه جرف است. بزرگترین قطر جزیره ۶/۲ کیلومتر و مساحت آن ۱۷/۸ کیلومترمربع است. مینو شهر، شهر کوچکی است که در جزیره مینو قرار دارد و بزرگترین آبادی این جزیره‌ به حساب می‌آید. در این جزیره پنج نهر جریان دارد که دو تای آن‌ها ‌از رودخانه جرف و سه تای دیگر از اروندرود منشعب می‌شوند و مینو تنها مکانی است که سیستم آبیاری آن بر اساس جزر و مد انجام می شود.

جزیره مینو - Minu Island

این جزیره دارای ۱۰ متر ارتفاع از سطح دریاست و در فاصله ۱۰ کیلومتری خرمشهر است. نام قديم اين جزيره “صلبوخ” که در زبان عربي ريگ معنا مي داده و نام فعلي آن “مينوشهر” است.اين جزيره از شرق هم مرز با ايران و از غرب هم مرز با عراق است.اكثريت ساكنين اين جزيره را افراد بومي تشكيل مي دهند. بسياري از ساکنان مينو را اعراب تشکيل مي دهند و به همين سبب، زبان رايج مردمان شهر عربي است. طبيعت بكر و نخلهاي بي شمار اين جزيره اكوسيستم مناسبي براي زيست پرندگان مهاجر وهمچنين نيزارهاي انبوه و رازآلود آن پناهگاه حيوانات وحشي از جمله گراز مي باشد. این جزیره به دلیل دوری از مرکز، ساختار سنتی و بومی خود را حفظ کرده و از جمله مناطق بکر ایران با اقامتگاه های سنتی و تفریحات آبی به شمار می آید. شایان ذکر است که جزیره مینو در عملیات کربلای ۴ یکی از محورهای عملیات بوده‌ است و آثار جنگ همچنان بر نخل های بی سر آن نمایان است.

جزیره مینو - Minu Island

مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول

طراحي فرهنگسرای دزفول توسط مهندس فرهاد احمدي انجام گرفت و در سال 67 عمليات پروژه فوق آغاز شد و سپس به صورت طرح ملي شناخته و بودجه آن با پيگيري و حمايت جدّي معاونت سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي احداث گرديد. این بنا با توجه به تمامی فاکتورهای زمینه گرایانه و استفاده از مواد و مصالح بومی، همچنین رعایت نکات و تناسبات معماری سنتی ایران به عنوان پروژه منتخب جشنواره روروز در کشور نروژ برگزیده شد. از ویژگی های بارز این بنا می توان به طراحی و استفاده از مصالح بومی و سنتی در عین بهره مندی از تکنولوژی و فناوری نوین با امکان درک جهانی اشاره کرد. طرح بنا منعکس‌کننده مفاهیم بنیادین دزفول در ایجاد فضا و استفاده از هندسه مالوف در ترکیب با مصالح بومی است. وجود امکانات رفاهی و تفریحی و رستوران، چایخانه سنتی و غرفه عرضه صنایع دستی از جمله قسمت های مورد توجه این مرکز است. اين مجتمع به دليل برخورداري از هویت خاص معماري و رنگ و بوي معماري ايراني- اسلامي و استفاده از آجرنما ها و كاشي هاي لعابي در تمام ساختمان و همچنين كاربرد بادگيرهاي مدرن و استفاده از سقف هاي گنبدي جديد از سازه هاي زيبا و ارزشمند در سطح کشور است. این مجتمع دارای سالن های مجزای نمایش و غرفه هایی جداگانه و نیز دارای سالن نمایش فیلم و کارگاه فیلم سازی، سفال سازی و … است.

مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول - Dezful Cinema Complex

ساختار مسیر و سلسله مراتب بنا بر اساس طرحی حلزون شکل و چرخان است که با حرکت آب از سطح حیاط بر روی زمین شروع می شود و با چرخشی از درون یک مخروط معکوس شفاف، روی شیب‌رویی مدور به حیاطی هشت ضلعی در عمق زمین می‌رسد. پلان بنا از یک پردازش شمسه در سه بعد به دست آمده است و بادگیرهای چهارگانه پران در اطراف این حیاط بهشتی، نگاه به آسمان را تشدید می‌کرد. در این طرح پشت بام‌های ساختمان، جزیی از محوطه و تداوم درون ساختمان به بیرون تلقی شده و بدنه ساختمان به صورت لایه‌ دار به تدریج عرصه‌ های درونی باز و بسته را تعریف می‌کند. نمای آجری خارجی در بخش‌هایی از داخل به صورت نمای ساروج سفید درآمده و در نقاطی با معقلی‌ هایی از کاشی فیروزه‌ ای و لاجوردی در نقش گره، ترکیب شده و با ایجاد سوراخ‌ های لانه کبوتری در لبه ‌های پشت بام‌ ها به نوعی با معماری منطقه ترکیب شده است.

مجتمع فرهنگی سینمایی دزفول - Dezful Cinema Complex

سازه های آبی شوشتر

شوشتر شهری تاریخی مریوط به دوران پارینه سنگی و پیش از تاریخ در جنوب ایران می باشد. این سازه نماد قدمت تمدن و صنعت در ایران است. پل‌ها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های بزرگ به منظور هدایت آب، بخش‌های اصلی این سازه‌ها هستند. تمامی قسمت‌های این مجموعه در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند. از اوایل دوران هخامنشی تا پایان سلسله‌ی ساسانی بهره گیری مفید از آب از طریق این سازه انجام می شد.  سازه های آبی شوشتر، تحت عنوان “نظام آبی تاریخی شوشتر” در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.

Shushtar Hydraulic Structure

این مجموعه سازه دارای چندیدن اثر مختلف می باشد:

1- بند میزان: برای کشاورزی باید زمین را با آب رودخانه آبیاری کرد و به سبب پایین بودن سطح رودخانه از زمین ها، باید آب را بالا آورد. یک سازه به اسم بند را به وجود آوردند که به صورت عمود بر رودخانه ساخته می شود و با مسدود کردن جریان آب سطح آن را بالا نگاه می دارد.

2- برج کلاه فرنگی: این برج در دوره قاجار ساخته شده و در کنار رودخانه شطیط قرار دارد. این مکان محل نظارت قیصر روم یا شاپور ساسانی بر پهنه رودخانه و کار کارگران بوده است. البته برخی هم آن را مکانی برای نظارت بر مقدار و شدت جریان رودخانه می دانند.

3- رودخانه دست کند گرگر: این رودخانه در شمال شهر شوشتر و در دوره هخامنشی و برای تکامل سازه های آبی شهر حفر شده است. از دلایل ساخت این رودخانه هم می توان به کاستن حجم آب رود کارون، آبیاری زمین های بالادست رودخانه کارون و امنیت شهر اشاره نماییم.

4- پل بند گرگر: پیشینه ساخت این پل به دوره ساسانی بر می گردد و علت ساخت آن هم این است که مسیر آب را از رودخانه دست ساز و تاریخی گرگر منحرف کند و آب به سمت تونل های آسیاب های بادی به راه افتد. سه تونل این بخش عبارتند از تونل بلیتی، تونل دهانه شهر و تونل سه کوره.

5- مجموعه آبشارها و آسیاب های آبی: شاخص ترین بخش این مجموعه هستند که در کنار پل بند گرگر و در مسیر رودخانه دست کند گرگر قرار دارند. در این مجموعه تعداد بسیار زیادی آسیاب بادی وجود دارد که مصداق بارزی از به کار گیری نیروی آب برای چرخاندن آسیاب های بادی است. این مجموعه به سه بخش محوطه شرقی، محوطه شمالی و محوطه غربی تقسیم می شود.

Shushtar Hydraulic Structure

کلیساهای ایران-قسمت اول

در ایران تاریخ آغاز مسیحیت به دوران اشکانیان بازمی گردد و موافقت پادشاهان اشکانی با آزادی دین و عقیده مردم سرزمین های تحت حاکمیت، باعث شد تا تعدادی زیادی از مسیحیان و مبلغان مسیحی که مورد آزار و اذیت امپراطوری روم قرار می گرفتند وارد خاک ایران شوند و در این کشور در امنیت کامل به تبلیغ و انجام مراسم مذهبی خود بپردازند. مسیحیان برای انجام فعالیت های مذهبی خود نیاز به مکان های مذهبی چون کلیسا داشتند و همین احساس نیاز باعث احداث کلیسا در نقاط مختلف ایران شد. ساختار کلیساهای ایران ترکیبی از معماری ایرانی و غیر ایرانی است. از نمونه این کلیساها می توان به موارد ذیل اشاره کرد

1- کلیسای سنت استپانوس

کلیسای سنت استپانوس در نزدیکی رود ارس و در 26 کیلومتری غرب جلفا در محلی به نام قریه قزل وانگ واقع شده است و یکی از زیباترین و مشهورترین کلیساهای ارمنیان در جهان می باشد

Churches of Iran

2- کلیسای تاتائوس یا قره کلیسا

کلیسای تاتاووس یا قره کلیسا از معتبرترین و پر نقش و نگارترین کلیساهای ارمنیان در ایران است که در جنوب ماکو و 20 کیلومتری شمال شرقی چالداران در روستای قره کلیسا در استان آذربایجان غربی واقع شده است

Churches of Iran

3- کلیسای مریم مقدس یا ننه مریم

کلیسای مریم مقدس در ارومیه واقع شده است و برخی از تاریخ شناسان این کلیسا را دومین کلیسای بزرگ جهان پس از کلیسای بیت ‌لحم فلسطین می‌دانند

Churches of Iran

4- کلیسای مریم مقدس یا زور زور

کلیسای مریم مقدس در استان آذربایجان‌غربی واقع شده و به نام کلیسای زور زور نیز معروف است و محل دقیق آن، ماکو و 12 کیلومتری شمال غرب قره کلیسا است

Churches of Iran

5- کلیسای مریم مقدس

کلیسای مریم مقدس بزرگ ترین و قدیمی ترین کلیسای تبریز است و مراسم بزرگ ملی مذهبی مسیحیان در این کلیسا برگزار می‌شود

Churches of Iran

6- کلیسای هوانس مقدس مراغه

اين كليسا يكي از كليساهاي ارامنه كاتوليك است و نام آن از اسم يكي از حواريون حضرت عيسي به نام  يوحنا  كه ارامنه به آن هوانس مي گويند، گرفته شده است. اين كليسا روي تپه اي و در 40 كيلومتري شمال غربي تبريز قرار دارد

Churches of Iran

7- کلیسای سنندج

در اواخر دوره صفويه و در زمان حكومت شاه عباس دوم، هنگامي كه ارامنه توسط دولت عثماني به ايران تبعيد شدند، گروهي از آنها در شهر سنندج سکنی گزیدند. شيوه ساخت و نوع معماري كليساي سنندج تحت تأثير معماري سبك اصفهاني است و تلفيقي از نماسازي سبك بومي مانند طاق نما و ستون نماي آجري در آن به كار رفته است

Churches of Iran

8- کلیسای سورپ گاراپت

کلیسای سورت گاراپت آبادان در سال 1319 ساخته شده است. این کلیسا در زمان جنگ آسیب دید اما توسط ستاد بازسازی مناطق جنگی مرمت شد. این کلیسا کاملا در مجاورت مسجد امام جعفر صادق قرار دارد

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت سوم

در قسمت های اول و دوم به 16 مورد از میراث جهانی یونکسو در ایران اشاره گردید. در این قسمت 8 مورد باقیمانده از این میراث آورده شده است

17- شهر سوخته (سیستان و بلوچستان)

۳۲۰۰ سال قبل از میلاد، شهر سوخته در ۵۶ کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان، در حاشیه جاده زابل- زاهدان پایه گذاری شده است و به لحاظ برنامه ریزی شهری، جمعیت و بافت شهری، اولین شهر جهان محسوب می شود

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

18- روستای میمند (کرمان)

میمند یکی از روستاهای باستانی ایران به شمار می‌آید که هنوز زندگی به شکل سنتی در آن جریان دارد. روستای میمند یک روستای صخره ای است که خانه های آن با دست تراشیده شده اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

19- محوطه باستانی شوش (خوزستان)

شهرشوش واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین سکونت گاه ‌های شناخته‌ شده جهان است و احتمالاً در سال 4000 پیش از میلاد پایه‌گذاری شده است. این محوطه تاریخی شامل کاخ شاپور، کاخ آپادانا، دروازه شرقی، کاخ هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌ها است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

20- مجموعه قنات های ایرانی

تکنولوژی کهن قنات ایرانی زندگی مردمان فلات ایران را هزاران سال رونق بخشیده و بهشت‌هایی دنیوی در حاشیه‌ی کویرهای خشک مرکزی به‌وجود آورده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

21- کویر لوت

این دشت با حدود ۱۷۵ هزار کیلومتر مربع یعنی یک دهم مساحت ایران، بیست و پنجمین بیابان بزرگ جهان است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

22- شهر تاریخی یزد

یزد از جمله استانهای تاریخی و منحصر به فرد و یکی از زیباترین شهرهای خشتی دنیا و دومین شهر تاریخی جهان است که برترین جاذبه های گردشگری، تاریخی و میراث فرهنگی بسیاری دارد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

23- چشم انداز باستان شناسی ساسانی

آثار به جای مانده از دوران ساسانی در شهرستان‌های فیروزآباد، کازرون و سروستان شامل شهر باستانی بیشاپور، غار شاپور، کاخ ساسانی سروستان، شهر باستانی اردشیر خوره، کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، نقش برجسته دیهیم گذاری و نقش برجسته پیروزی اردشیر بر اردوان می‌ باشد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

24- جنگل های هیرکانی

مساحت این جنگل‌ها 55 هزار کیلومتر مربع است که دو میلیون هکتار آن در ایران و 20 هزار هکتار آن در آذربایجان قرار گرفته است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت دوم

در قسمت اول 8 مورد از میراث جهانی یونسکو در ایران ارائه گردید. در این قسمت به توضیح 8 مورد دیگر از این میراث پرداخته خواهد شد

9- مجموعه کلیساهای آذربایجان (آذربایجان شرقی و غربی)

سه کلیسای مهم ایران به نام های “قره کلیسا”، “سنت استپانوس” و “مریم مقدس” در استان های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی نمونه های برجسته ای از معماری و تزئینات سنتی ارمنی می باشند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

10- سازه های آبی شوشتر (خوزستان)

سازه‌ های آبی شوشتر مجموعه‌ای به هم پیوسته از پلها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب هستند که در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

11-  بازار تبریز (آذربایجان شرقی)

بازار تبریز با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، بزرگترین بازار سرپوشیده جهان است که از تیمچه ها، کاروانسراها و بازارچه های متعددی تشکیل شده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

12- بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی (اردبیل)

 این بقعه با استفاده از معماری سنتی ایرانی و به کارگیری حداکثر فضای در دسترس ساخته شده و قسمت های مختلفی در آن جای داده شده است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

13- مجموعه باغ های ایرانی

باغ‌های ایرانی ثبت شده در میان میراث جهانی یونسکو عبارت است از باغ‌های پاسارگاد، ارم، چهل‌ستون، فین، عباس‌آباد، باغ شازده، دولت‌آباد، پهلوان‌پور، اکبریه و باغ پاسارگاد را ریشه معماری باغ های ایرانی می دانند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

14- مسجد جامع اصفهان (اصفهان)

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین ابنیه مذهبی ایران است که شامل قسمت‌های مختلفی است که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری در دوران مختلف پس از اسلام در ایران هستند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

15- برج گنبد قابوس (گلستان)

این برج تماما از آجر ساخته شده و با ارتفاعی چشمگیر، به عنوان بلندترین برج تمام آجری جهان شناخته می شود و لقب برج آزادی را به آن داده اند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

16- کاخ گلستان (تهران)

این مجموعه بنای سلطنتی، قدمتی ۴۵۰ ساله دارد که امروزه بسیاری از بناهای این مجموعه مانند تکیه دولت- عمارت خروجی و اندرون و خوابگاه ناصری از میان رفته اند اما همچنان بخش های بسیاری زیادی از مجموعه پا بر جا می باشند

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران – قسمت اول

فهرست میراث جهانی یونسکو در ایران شامل ۲۲ مورد از میراث فرهنگی و ۲ اثر میراث طبیعی است

در این بخش 8 مورد از این میراث ارائه شده است

1- نیایشگاه چغازنبیل (خوزستان)

چغازنبیل یکی از برجسته ترین نیایشگاههای مذهبی ایران است که ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد مسیح در دوران عیلامی ها، در نزدیکی شهر باستانی شوش و منطقه باستانی هفت تپه ساخته شد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

2- تخت جمشید (فارس)

تخت جمشید که با نام پارسه و پرسپولیس هم شناخته می‌شود، به دستور داریوش بزرگ با حدود ۱۲۵۰۰۰ مترمربع وسعت ساخته شد و به‌عنوان یکی از شاهکارهای معماری زمان خود در سطح جهان به شمار می رود

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

3- میدان نقش جهان (اصفهان)

میدان نقش جهان اصفهان، از میادین زیبا و تاریخی ایران به شکل مستطیلی به درازای ۵۰۷ متر و پهنای ۱۵۸ متر می باشد که در زمان حکومت شاه عباس اول و به فرمان وی در محل باغی به نام نقش جهان بنا گشت

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

4- تخت سلیمان (آذربایجان غربی)

تخت سلیمان زادگاه سحر آمیز زرتشت، به عنوان یک مجموعه تاریخی بسیار منحصر به فرد و خارق العاده است. این بنای باستانی در شهر تکاب آذربایجان غربی قرار دارد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

5- مجموعه ارگ بم (کرمان)

ارگ بم بزرگترین سازه خشتی در جهان بود که در نزدیکی شهر بم در استان کرمان قرار دارد. این ارگ عظیم که در مسیر جاده ابریشم قرار دارد سده ۵ پیش از میلاد ساخته شده‌ است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

6- مجموعه پاسارگاد (فارس)

مجموعه تاریخی- فرهنگی پاسارگاد شامل آرامگاه کوروش بزرگ، کاخ های دروازه، بارعام، اختصاصی و بنای برج سنگی(آتشکده)، دژ تل تخت، باغ شاهی، پل و محوطه مقدس است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

7- گنبد سلطانیه (زنجان)

گنبد سلطانیه به دستور سلطان محمد خدابنده یا اولجایتو ساخته شد و بزرگترین گنبد آجری جهان می باشد

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran

8- محوطه تاریخی بیستون (کرمانشاه)

بیستون یکی از مهم ترین و ارزشمند ترین محوطه های باستانی در ایران است که با طول ۵ و عرض ۳ کیلومتر در مناطق شرقی استان کرمانشاه قرار گرفته است

List of UNESCO World Heritage Sites in Iran